• Regelgeving

  • Er zijn twee legale grondslagen die bewegingen van wapens en dual-use goederen en technologieën (ook gekend als goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest regelen (het gaat hier dus om twee duidelijk onderscheidbare materies):

    Voor wapens: de relevante regelgeving is de Ordonnantie van 20 juni 2013 betreffende de in-, uit-, doorvoer en overbrenging van defensiegerelateerde producten, ander voor militair gebruik dienstig materiaal, ordehandhavingsmateriaal, civiele vuurwapens, onderdelen, toebehoren en munitie ervan. Deze Ordonnantie, wel eens de “Wapenordonnantie” genoemd, werd bekrachtigd door het Uitvoeringsbesluit van 3 april 2014. Deze ordonnantie zet drie Europese richtlijnen om.

    Deze Europese richtlijnen zijn als volgt:

    – Richtlijn 91/477/EEG van de Raad van 18 juni 1991 inzake de controle op de verwerving en het voorhanden hebben van wapens

    – Richtlijn 93/15/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende de harmonisatie van de bepalingen inzake het in de handel brengen van en de controle op explosieven voor civiel gebruik en

    – Richtlijn 2009/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 mei 2009 betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap. Deze richtlijn, die vaak geüpdatet wordt, bevat de Gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen, die de goederen en technologieën die onder deze wetgeving vallen in 22 categorieën indeelt.

    De ordonnantie zelf bestaat uit vier delen:

    – Het eerste deel definieert de algemene principes en het toepassingsgebied;

    – Het tweede deel betreft wapens voor civiel gebruik;

    – Het derde deel betreft wapens voor militair gebruik en

    – Het laatste deel betreft de voorwaarden voor de opschorting, intrekking, beperking en uitsluiting van vergunningen, waaronder wegens sanctieregimes.

    – Voor dual-use goederen en technologie: hier wordt de regelgeving in eerste instantie gebaseerd op een Europese wet, namelijk Verordening (EG) Nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik (PB L 134 van 29 mei 2009).

    Deze regelgeving is belangrijk, aangezien het de geldende regels afzonderlijk bepaalt en eveneens de lijsten van geviseerde goederen bevat, die volgens de wet een toestemmingsaanvraag vereisen.

    De onderstaande tabel geeft een verdere duiding aan de regels van toepassing:

    Goederen opgenomen in de lijst van wapens (zowel burger als militair), onderdelen, munitie, etc.

    Goederen opgenomen in de lijst van dual-use goederen en technologie

    Ordonnantie van 20 juni 2013

    “Wapenordonnantie”

    Belgisch Staatsblad van 21 juni 2013

    +

    Uitvoeringsbesluit van 3 april 2014

    Belgisch Staatsblad van 17 juli 2014

    +

    LIJST VAN GEVISEERDE GOEDEREN

    GEMEENSCHAPPELIJKE EU-LIJST VAN MILITAIRE GOEDEREN

    Verordening (EG) Nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009

    +

    Verordening (EG) Nr. 1232/2011 van het Europees Parlement

    en de Raad van 16 november 2011

    tot wijziging van de Verordening(EG) Nr. 428/2009

    +

    LIJST VAN GEVISEERDE GOEDEREN

    Gedelegeerde Verordening (EG) Nr. 2017/2268

    van de Commissie van 26 september 2017

    tot wijziging van de Verordening (EG) Nr. 428/2009

     

    Tussenhandel in wapens valt onder de bevoegdheid van de Federale Overheidsdienst Justitie wegens de wet van 5 augustus 1991 betreffende de in-, uit- en doorvoer van wapens, munitie en speciaal dienstig materieel en daaraan verbonden technologie. Met tussenhandel bedoelen we:

    – Het onderhandelen over of het organiseren van transacties van één derde land naar een ander derde land met het doel van aankoop, verkoop of levering van wapens en/of dual-use goederen, alsook aanverwante technologie

    of

    – De aankoop of verkoop van wapens en/of dual-use goederen en aanverwante technologie die zich in een derde land bevinden, voor overdracht naar een ander derde land.

    De makelaar is de persoon die tussenhandelsdiensten verleent.

    Aanvullend bij deze regelgeving, zijn er nog reglementen die specifieke beperkingen opleggen in verband met landen of instanties die als geopolitiek gevoelig worden beschouwd. Men spreekt hier van sanctieregimes. De Verenigde Naties of de Europese Unie stellen ze doorgaans op, en ze kunnen betrekking hebben op verschillende categorieën goederen. De ernst van de situatie en de gevaarlijkheid van het materiaal in kwestie wordt hier in achting genomen. Je kan al deze sanctieregimes vinden door de weblink www.sanctionsmap.eu. Het geeft een overzicht van de sanctieregimes van toepassing.

    U kan deze site ook raadplegen voor meer informatie over sancties. Het geeft een overzicht van de sanctieregimes die in België van toepassing zijn, afkomstig van iedere relevante instantie.

    In het algemeen hebben deze sancties betrekking op bepaalde soorten ondernemingen en/of personen (staat of privé). Het betreft economische beperkingen en verboden in- en uitvoer van bepaalde goederen.

    Foto OpgeletHet kan moeilijk zijn om te bepalen tot welke categorie de wapens of dual-use goederen die u wilt invoeren of uitvoeren behoren. Moest er twijfel ontstaan, aarzel dan niet om met onze Cel contact op te nemen.

  • Regelgeving wapens en militair materiaal

  • Regelgeving wapens en militair materiaal
    Internationale bewegingen van vuurwapens en militair materiaal worden beheerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Dit is bepaald in de Ordonnantie betreffende de in-, uit-, doorvoer en overbrenging van defensiegerelateerde producten, ander voor militair gebruik dienstig materiaal, ordehandhavingsmateriaal, civiele vuurwapens, onderdelen, toebehoren en munitie ervan van 20 juni 2013. Deze ordonnantie zet in het bijzonder twee Europese richtlijnen betreffende civiele vuurwapens om naar het Belgisch recht : Richtlijn 91/477/EEG, die geactualiseerd en geamendeerd is door Richtlijn (EU) 2017/853 enerzijds, en Richtlijn 2009/43/EG betreffende vuurwapens en militair materiaal anderzijds.

    Civiele vuurwapens
    Civiele wapens worden gereguleerd door Richtlijnen 91/477/EEG en 2017/853. Onder deze wapens worden in eerste instantie wapens voor de jacht of het sportschutten begrepen, alsook wapens voor verzameling of voor geschiedkundig of folkloristisch gebruik. De toekenning van de desbetreffende vergunningen is afhankelijk van de administratieve conformiteit van de dossiers in kwestie (detentievergunning, sportschuttersvergunning, jachtvergunning, erkenning als wapenhandelaar,
    etc.). Desalniettemin, moest een dossier betrekking hebben op grote hoeveelheden of bedoeld zijn voor een gevoelige bestemming, zullen andere criteria in achting genomen worden.

    Wapens en defensiegerelateerde producten
    Ieder goed of technologie opgenomen in de Gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen wordt onder wapens en militair materiaal gerekend. In deze lijst worden 22 categorieën goederen en technologie opgesomd (zie tabel hieronder). Internationale bewegingen van wapens en militair materiaal worden toegestaan of verboden afhankelijk van hoe conform ze zijn aan de criteria uitgestippeld in de volgende teksten : het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad van 8 december 2008 tot vaststelling van de gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie, alsook het Wapenhandelsverdrag (tekst in het Engels). Deze criteria hebben betrekking op het respecteren van mensenrechten, in de zin van in welke mate het bestemmingsland de mensenrechten en het internationaal recht respecteert, de afwezigheid van een risico dat de goederen of technologie onrechtmatig gebruikt zou worden, de houding van het bestemmingsland tegenover terrorisme, etc.

    De categorieën

    Cat. Beschrijving van de categorie materieel
    ML1 Wapens met gladde loop met een kaliber van minder dan 20 mm, andere wapens en machinegeweren met een kaliber van 12,7 mm (kaliber 0,50 inch) of minder en toebehoren en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML2 Wapens met gladde loop met een kaliber van 20 mm of meer, andere wapens met een kaliber groter dan 12,7 mm (kaliber 0,50 inch), werpers en toebehoren daarvoor en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML3 Munitie en ontstekingsinstellingsinrichtingen en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML4 Bommen, torpedo’s, raketten, geleide projectielen, andere ontploffingsmechanismen en ladingen en toebehoren en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML5 Vuurgeleidingssystemen en aanverwante alarm- en waarschuwingssystemen, en aanverwante systemen, test- en uitlijningsapparatuur en apparatuur voor tegenmaatregelen speciaal ontworpen voor militair gebruik en speciaal ontworpen onderdelen en toebehoren daarvoor
    ML6 Voertuigen en onderdelen daarvoor
    ML7 Chemisch of biologisch toxisch materiaal, „stoffen voor oproerbeheersing”, radioactief materiaal, aanverwante apparatuur, onderdelen en materialen
    ML8 „Energetische materialen” en aanverwante substanties
    ML9 Oorlogsschepen (zowel oppervlakteschepen als onderzeeboten), speciale scheepsuitrusting, toebehoren, onderdelen en andere oppervlakteschepen
    ML10 „Vliegtuigen”, „lichter-dan-luchttoestellen”, onbemande luchtvaartuigen (UAV), vliegtuigmotoren, en uitrusting voor „vliegtuigen”, aanverwante uitrustingsstukken en onderdelen, speciaal ontworpen of aangepast voor militair gebruik
    ML11 Elektronische apparatuur „ruimtevaartuigen” en onderdelen die nergens anders in de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire goederen zijn bedoeld
    ML12 Hoge kinetische energiewapensystemen (High velocity kinetic weapon systems) en aanverwante apparatuur en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML13 Gepantserde of beschermende apparatuur, constructies en onderdelen
    ML14 Speciaal militair oefenmaterieel of apparatuur voor het nabootsen van militaire scenario’s, simulatoren speciaal ontworpen voor opleiding in het gebruik van vuurwapens of andere wapens die onder ML1 of ML2 vallen, en speciaal ontworpen onderdelen en toebehoren daarvoor
    ML15 Beeldvormingsapparatuur en apparatuur voor tegenmaatregelen speciaal ontworpen voor militair gebruik, en speciaal ontworpen onderdelen en toebehoren daarvoor
    ML16 Smeedstukken, gietstukken en andere halffabricaten welke speciaal ontworpen zijn voor de goederen bedoeld in ML1 tot en met ML4, ML6, ML9, ML10, ML12 of ML19
    ML17 Militaire uitrustingsstukken, materialen en bibliotheekprogramma’s en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML18 Productieapparatuur en onderdelen
    ML19 Gerichte energiewapensystemen, daarmee verbonden apparatuur of apparatuur voor tegenmaatregelen en testmodellen en speciaal ontworpen onderdelen daarvoor
    ML20 Cryogene en “supergeleidende” apparatuur en speciaal ontworpen onderdelen en toebehoren daarvoor
    ML21 “Programmatuur”
    ML22 “Technologie”
  • Regelgeving dual-use

  • 1. Definitie: wat is een dual-use goed?

    Dual-use goederen en technologie (E: dual-use items and technologies), ook gekend als goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik, worden in Verordening (EG) nr. 428/2009 gedefinieerd als “producten, met inbegrip van programmatuur en technologie, die zowel een civiele als een militaire bestemming kunnen hebben, met inbegrip van alle goederen die voor niet-explosieve doeleinden gebruikt kunnen worden en op enige manier bijdragen in de vervaardiging van nucleaire wapens of andere nucleaire explosiemiddelen”. Onder militaire toepassing vallen zowel conventionele als onconventionele wapens (Nucleair, Radiologisch, Bacteriologisch en Chemisch). Deze tweede groep kennen we onder meer gebruikelijke namen zoals N(R)BC-wapens of “massavernietigingswapens” (E: WMD: Weapons of Mass Destruction).

    Door de geschiedenis heen hebben veel landen civiele technologische verwezenlijkingen en expertise gebruikt om parallel of na verloop van tijd een militair programma te ontwikkelen.

    In de afgelopen decennia zijn nucleaire en ballistische wapens de meest duidelijke voorbeelden van een overzet van dual-use technologie van civiel naar militair.

    De meeste geïndustrialiseerde landen hebben op verschillende niveau’s uitvoercontrolemaatregelen voor deze goederen ingevoerd.

    2. Regeling en categorieën van goederen

    Binnen de Europese Unie is Verordening (EG) nr. 428/2009 van toepassing, die dual-use goederen in 10 categorieën (van 0 tot 9) indeelt. Deze categorieën worden vermeld in Bijlage I van de Verordening.

    De Bijlage “is een technische implementatie van internationaal overeengekomen vergunningsregelingen voor goederen voor tweeërlei gebruik, waaronder het Wassenaar Arrangement, het ‘Missile Technology Control Regime’, de Groep van Nucleaire Exportlanden, de Australiëgroep en het Verdrag inzake chemische wapens.

    Concreet worden de controlelijsten van iedere internationale regeling geregeld herzien. Dit betreft de goederenlijsten die opgenomen zijn in Bijlage I van de Europese regelgeving.

    3. Welke goederen bedoelen we?

    Verordening (EG) nr. 428/2009 definieert tien categorieën goederen, genummerd van 0 tot 9. Ze zijn als volgt:

    Categorie Overeenstemmende goederen en technologie
    0 Nucleaire goederen
    1 Speciale materialen en aanverwante apparatuur
    2 Materiaalbewerking
    3 Elektronica
    4 Computers
    5 Telecommunicatie en “informatiebeveiliging”

    Deel 1: Telecommunicatie

    Deel 2: “Informatiebeveiliging”

    6 Sensoren en lasers
    7 Navigatie en vliegtuigelektronica
    8 Zeewezen en schepen
    9 Ruimtevaart en voortstuwing

     

    Voor deze goederen is een uitvoervergunning vereist voor de uitvoer naar landen buiten de Europese Unie.

    Deze lijst houdt rekening met technologische ontwikkelingen. Bijgevolg wordt het regelmatig bijgewerkt. De meest recente evolutie wordt uitgestippeld in Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/2268. De lijst van goederen wordt regelmatig geüpdatet door de verschillende multilaterale exportcontroleregimes (Wassenaar Arrangement, Australia Group, Nuclear Suppliers Group, Organisatie voor het verbod op chemische wapens en Missile Technology Control Regime).

    Verordening (EG) nr. 428/2009 bepaalt tevens de regeling rond het Bewijs van Registratie voor de Uniale Algemene Uitvoervergunning , waarmee uitvoervergunningen voor bepaalde goederen naar specifieke bestemmingen kunnen worden verleend. Deze UAV’s zijn te vinden in Verordening (EU) nr. 1232/2011.

    Foto OpgeletDe catch-all clausule

    Bepaalde goederen die niet onder de Europese verordening vallen kunnen desondanks het voorwerp zijn van een aanvraag voor een vergunning van de Cel vergunningen. Er wordt een “catch-all clausule” voorzien door de regelgeving.  Deze clausule verleent een beoordelingsmarge aan de vergunningverlenende instantie. In concrete termen wil dit zeggen dat de Cel vergunningen, gelet op de aard van het goed, het eindgebruik en de geopolitieke situatie van het land van bestemming, een vergunning kan afkeuren zelfs wanneer de verhandeling van het goed niet uitdrukkelijk verboden is.

    Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer de technische specificaties van de voor uitvoer bedoelde goederen zeer dicht aanleunen bij gesanctioneerde goederen. Een ander voorbeeld is wanneer de uiteindelijke ontvanger niet de gewenste garanties van non-proliferatie biedt.

    4. Wie moet een vergunning aanvragen?

    Het begrip “uitvoerder” wordt nauwkeurig omschreven in punt 2.3 van het reglement. Het betreft de persoon die gemachtigd is om te besluiten dat goederen het douanegebied van de Europese Unie mogen verlaten. Concreet moet de persoon die in het bezit is van het contract de vergunningaanvraag indienen. Een individu met zijn domicilie in Brussel, of een rechtspersoon (vennootschap), waarvan de maatschappelijke zetel (wat niet per se hetzelfde is als de exploitatiezetel) is gevestigd in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, valt onder onze jurisdictie.

    5. Wat zijn de verschillende soorten vergunningen?

    Er zijn meerdere soorten licenties van toepassing op goederen en technologie voor tweeërlei gebruik:

    Individuele exportvergunning (of machtiging): dit is een licentie die aan een uitvoerder wordt verleend waarbij de eindgebruiker of ontvanger zich in een derde land bevindt. De licentie heeft betrekking op één of meer producten voor tweeërlei gebruik.

    Globale exportvergunning (of machtiging): dit is een vergunning voor uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik naar één of meer uitdrukkelijk aangeduide eindgebruikers en/of in één of meer uitdrukkelijk aangeduide derde landen.

    Het Bewijs van Registratie voor de Uniale Algemene Uitvoervergunning: dit is een uitvoervergunning voor bepaalde aangeduide bestemmingen en voor bepaalde aangeduide goederencategorieën (zie Verordening (EU) nr. 1232/2011). Zes UAVs (UAV 001 ⇒ UAV 006) zijn voorzien. Men moet zich registeren bij de Cel vergunningen om in aanmerking te komen voor deze soort licentie. Men moet het volgende aanduiden in de vergunningaanvraag: de contactgegevens van de aanvrager, de goederen die voor export worden aangeboden, en de eindgebruiker alsook het gebruik van deze goederen.

    Vergunningen voor uitvoer van nucleaire goederen binnen de Europese Unie: een vergunning is vereist voor intracommunautaire overdrachten van de dual-use goederen die zijn opgenomen in Bijlage IV van Verordening (EG) nr. 428/2009 . Door de eigenschappen die vermeld zijn in deel 2 van Bijlage IV, vallen zeniet onder een algemene machtiging.

    Voor vergunningen voor de uitvoer van nucleaire goederen en technologie is in sommige gevallen voorafgaande toestemming van CANVEK (Adviescommissie voor de niet-verspreiding van kernwapens) nodig. De Federale Overheidsdienst Economie is hiervoor verantwoordelijk. De Cel vergunningen dient de aanvraag in bij deze commissie. De Cel fungeert dus als een one-stop-shop voor vergunningaanvragers.

    6. Hoe lang is een vergunning geldig?

    In het algemeen zijn vergunningen een jaar geldig. UAV’s zijn deze geldig voor onbepaalde duur. Individuele en globale vergunningen kunnen éénmaal verlengd worden.

    7. Welke formulieren moet men indienen voor een vergunning?

    Afhankelijk van de gewenste vergunning(en) zijn er verschillende formulieren. De vergunningaanvraag moet vergezeld worden van een eindgebruikscertificaat (E: End-Use Certificate). Dit is een verbintenis waarbij een eindgebruiker vaststelt om de goederen niet te gebruiken en/of opnieuw uit te voeren met het doel van proliferatie van massavernietigingswapens.

    8. Voor welke bewegingen heeft men toestemming nodig?

    Het gaat om de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van dual-use goederen. In de praktijk betekent dit dat invoer in België niet het onderwerp is van een autorisatieaanvraag.

  • Sanctieregimes

  • De toepasselijke verordeningen rond het verkeer van wapens en dual-use goederen en technologieën worden aangevuld door sanctieregimes. De Cel vergunningen wil hier duidelijk maken dat sanctiemaatregelen de geldende regelgeving aanvullen, maar niet annuleren of vervangen.

    Deze sanctiemaatregelen zijn een beperking op invoer en/of uitvoer, en worden periodiek geëvalueerd. Het gaat om aanvullende, specifieke maatregelen die van toepassing zijn op staten, individuen en/of entiteiten.

    In het algemeen worden deze aanvullende maatregelen opgelegd door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en door de Europese Unie.

    Ze zijn veiligheidsmaatregelen die kunnen veranderen afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen.

    Het doel van deze sancties is om significante wijzigingen tot stand te brengen in het beleid van de betrokken entiteit of staat.

    Deze sanctieregimes respecteren mensenrechten en fundamentele vrijheden. Het zijn gerichte maatregelen die de burgerbevolking dienen te beschermen.

    Alvorens u met onderhandelingen met uw buitenlandse partners begint, raden we u aan om na te gaan of de staat waarnaar u wilt exporteren al dan niet onderworpen is aan een sanctieregime. De Cel vergunningen wijst alle verantwoordelijkheid af voor contracten of verbintenissen die worden aangegaan in strijd met de geldende regelgeving.

    De onderstaande websites vermelden welke sanctieregimes van toepassing zijn (niet-limitatieve lijst):

     

    GRIP (ENG): Group for Research and information on Security and Peace

    EEAS (ENG): Europese dienst voor extern optreden

    SIPRI (ENG): Stockholm International Peace Research Institute

    www.sanctionsmap.eu

top